Özel Eğitim Etkinlikleri kategorisinde Mandalları Takalım etkinliği, sayıların yazılı olduğu yuvarlak kartlara uygun sayıda mandal takılmasıyla uygulanan eğitsel bir materyaldir. Her sayı kartında sayı sembolü ve o sayıyı temsil eden noktalar bulunabilir. Mandallar ise sayı kartındaki renge uygun şekilde boyanabilir.

Bu etkinlik, matematik öncesi beceriler, sayı kavramı, bire bir eşleme ve ince motor beceriler açısından destekleyici olabilir. Mandal takma hareketi parmak kaslarını çalıştırdığı için el-göz koordinasyonu ve küçük kas becerilerine de katkı sağlayabilir.

Etkinliğin Amacı

Etkinliğin temel amacı, bireyin sayıları tanımasını ve uygun miktarda nesneyle eşleştirmesini desteklemektir. Birey sayı kartındaki rakamı, noktaları ve mandal sayısını ilişkilendirerek çalışır.

Etkinlik aynı zamanda renk eşleştirme, dikkatini sürdürme, yönerge takip etme ve bağımsız tamamlama becerilerini de destekleyebilir.

Destekleyebileceği Beceriler

Kullanılan Malzemeler

Materyalin Hazırlanışı

Öncelikle mukavvadan eşit büyüklükte yuvarlak kartlar kesilir. Her kartın üzerine 1’den 9’a kadar bir sayı yazılır. Sayının yanına, sayıyı temsil eden nokta miktarı da eklenebilir.

Her sayı kartı farklı bir renkle hazırlanabilir. Mandallar da bu renklere uygun şekilde boyanır. Böylece birey hem sayıya hem de renge dikkat ederek eşleştirme yapabilir.

Örneğin 3 sayısının olduğu karta üç adet mavi mandal, 5 sayısının olduğu karta beş adet mor mandal takılabilir.

Uygulama Süreci

Etkinlik uygulanırken bireye önce bir sayı kartı gösterilir. Bireyden kart üzerindeki sayıyı incelemesi ve uygun renkteki mandalları seçmesi istenir. Daha sonra mandalları kartın kenarına takarak sayıyı tamamlaması beklenir.

Kullanılabilecek yönergeler:

• “Bu sayı kaç?”
• “Kaç tane nokta var?”
• “Aynı renkteki mandalları bul.”
• “Bu karta kaç mandal takmalıyız?”
• “Birlikte sayalım.”

Başlangıçta 1, 2 ve 3 gibi küçük sayılarla çalışmak daha uygun olabilir. Birey ilerledikçe sayı aralığı artırılabilir.

Uyarlama Önerileri

Etkinlik kolaylaştırılmak istenirse her defasında yalnızca bir sayı kartı ve uygun renkte mandallar verilebilir. Daha ileri düzeyde ise tüm kartlar ve tüm mandallar karışık şekilde sunulabilir.

İnce motor becerilerde zorlanan bireyler için daha büyük mandallar kullanılabilir. Mandal sıkma hareketi zor geliyorsa önce öğretmen model olabilir, ardından fiziksel yardım azaltılarak bireyin bağımsız yapması desteklenebilir.

Renk ayrımı yapmakta zorlanan bireyler için sayı ve nokta desteği öne çıkarılabilir. Görsel karmaşayı azaltmak için masa üzerinde yalnızca gerekli materyaller bulundurulabilir.

Değerlendirme Önerisi

Etkinlik sonunda bireyin hangi sayıları doğru tanıdığı, hangi sayılarda desteğe ihtiyaç duyduğu ve mandal takma becerisinde ne kadar bağımsız olduğu gözlemlenebilir.

Basit bir değerlendirme tablosu kullanılabilir:

Dikkat Edilmesi Gerekenler

Mandalların uç kısımlarının sivri veya kırık olmamasına dikkat edilmelidir. Bireyin el kas gücü düşükse çok sert mandallar tercih edilmemelidir.

Etkinlik sırasında doğru-yanlış vurgusu yerine deneme, eşleştirme ve birlikte sayma süreci desteklenmelidir.

Ayrıca diğer özel eğitim etkinlikleri için buraya tıklayınız.

Özel Eğitim Etkinlikleri | Mandalları Takalım Etkinliği yazısı ilk önce Özel Eğitim Defteri üzerinde ortaya çıktı.

Bu etkinlik; özel eğitim sınıflarında, bireysel eğitim çalışmalarında, küçük grup etkinliklerinde ve evde destekleyici öğrenme çalışmaları sırasında kullanılabilir. Özellikle el-göz koordinasyonu, dikkat, eşleştirme, kavram öğrenimi ve parmak kaslarını desteklemeye yönelik çalışmalarda işlevsel bir materyal olarak değerlendirilebilir.

Hedef Grup

Bu tür özel eğitim etkinlikleri, ortopedik yetersizliği olan öğrenciler için ince motor becerileri destekleyici şekilde uyarlanabilir. Bununla birlikte materyal; gelişimsel yetersizliği olan, dikkat süresi kısa olan, hayvanları ve besinleri tanıma çalışması yapan öğrencilerle de kullanılabilir.

Öğrencinin el kullanımı, kavrama gücü, dikkat süresi ve yönerge alma düzeyi dikkate alınarak etkinlik bireyselleştirilebilir.

Etkinliğin Amacı

Bu etkinliğin temel amacı, öğrencinin hayvanları tanıması ve hayvanları uygun besin görselleriyle eşleştirmesidir. Aynı zamanda mandal kullanımı sayesinde öğrencinin ince motor gelişimi desteklenir.

Etkinlik şu becerileri destekleyebilir:

• Hayvanları tanıma
• Hayvan-besin ilişkisi kurma
• Görsel eşleştirme yapma
• El-göz koordinasyonunu geliştirme
• Parmak kaslarını ve kavrama becerisini destekleme
• Dikkatini materyale yöneltme
• Sıra alma ve yönerge takip etme
• Sözel ifade becerisini destekleme

Kullanılan Materyaller

Etkinlikte Kullanılan Hayvanlar ve Besin Görselleri

Bu materyalde hayvan figürü olarak aslan, baykuş, zürafa, kuş, köpek ve kuzu kullanılmıştır. Besin görselleri olarak ise et, ot, ağaç yaprağı/akasya ağacı, solucan, kemik ve yem/tohum görsellerine yer verilmiştir.

Etkinlikteki eşleştirmeler öğretmenin hedeflerine göre düzenlenebilir. Örneğin:

Burada önemli olan öğrencinin sadece ezber yapması değil, hayvan ve besin arasında anlamlı bir ilişki kurabilmesidir.

Materyalin Hazırlanışı

Öncelikle mukavva üzerine büyük bir daire çizilir. Çizilen daire makas yardımıyla kesilir. Elde edilen daire siyah kartonla kaplanır. Daha sonra daire, pizza dilimi görünümünde 6 eşit bölüme ayrılır.

Beyaz A4 kâğıdına seçilen hayvanların beslendiği yiyeceklerin görselleri çizilir ve renkli kalemlerle boyanır. Hazırlanan besin görselleri daire üzerindeki her bir bölüme yapıştırılır.

Hayvan figürleri için önceden hazırlanan kalıplar keçelerin üzerine çizilir. Keçeler kesildikten sonra içleri elyaf ile doldurulur ve iğne-ip yardımıyla dikilir. Hazırlanan keçe hayvan figürleri silikon yardımıyla mandallara yapıştırılır.

Son aşamada öğrencinin hayvan figürlerini uygun besin görsellerinin bulunduğu bölümlere mandalla yerleştirmesi beklenir.

Etkinliğin Uygulanışı

Öğretmen ya da uygulayıcı, materyali öğrencinin rahatça görebileceği ve ulaşabileceği bir konuma yerleştirir. İlk olarak hayvan figürleri öğrenciye tanıtılır. Öğrenciye “Bu hangi hayvan?”, “Bu hayvan ne yer?”, “Köpek hangi yiyecekle eşleşir?” gibi sorular yöneltilebilir.

Daha sonra öğrenciye bir hayvan figürü verilir ve uygun besin görselini bulması istenir. Öğrenci doğru bölümü bulduğunda hayvan figürünü mandal yardımıyla ilgili bölüme tutturur.

Öğrenci zorlandığında doğrudan cevabı söylemek yerine ipucu verilebilir. Örneğin:

“Bu hayvan ot yer mi?”
“Kemik hangi hayvana uygun olabilir?”
“Zürafa nereden beslenir?”
“Bu hayvanın ağzı uzun, ağaç yapraklarına ulaşabilir mi?”

Etkinlik sırasında öğrencinin doğru tepkileri pekiştirilir. Yanlış eşleştirme yaptığında ise sakin bir şekilde yeniden düşünmesi sağlanır.

Ortopedik Yetersizliği Olan Öğrenciler İçin Uyarlamalar

Ortopedik yetersizliği olan öğrencilerde el kullanımı, kavrama gücü veya parmak hareketleri farklılık gösterebilir. Bu nedenle etkinlik öğrencinin fiziksel özelliklerine göre uyarlanmalıdır.

Yapılabilecek uyarlamalar:

• Küçük mandal yerine daha büyük ve kolay sıkılabilen mandallar kullanılabilir.
• Mandal kullanımı zor gelirse cırt cırtlı sistem tercih edilebilir.
• Hayvan figürleri daha büyük hazırlanabilir.
• Zemin masaya sabitlenebilir.
• Öğrencinin materyale daha kolay ulaşması için materyal eğimli yüzeye yerleştirilebilir.
• Tek elle kullanım gerekiyorsa figürler daha hafif hazırlanabilir.
• Öğrencinin yorgunluk durumuna göre etkinlik kısa oturumlara bölünebilir.
• Gerekirse fiziksel yardım, model olma veya sözel ipucu kullanılabilir.

Bu uyarlamalar, öğrencinin etkinliğe daha bağımsız katılmasını destekleyebilir.

Öğretmen ve Veli İçin Notlar

Bu etkinlik uygulanırken öğrenciden tüm eşleştirmeleri bir anda yapması beklenmemelidir. Öncelikle 2 veya 3 hayvanla başlanabilir. Öğrenci başarı gösterdikçe hayvan sayısı artırılabilir.

Öğrencinin sadece doğru eşleştirme yapması değil, hayvanı tanıması, besin görselini ayırt etmesi ve mandalı uygun şekilde kullanması da gözlemlenmelidir. Bu nedenle etkinlik hem kavram öğretimi hem de motor beceri desteği açısından değerlendirilebilir.

Evde uygulanacaksa aile üyeleri etkinliği oyunlaştırabilir. Örneğin “Aslan acıkmış, ona ne verelim?” gibi basit cümlelerle öğrencinin ilgisi artırılabilir.

Etkinliği Geliştirme Fikirleri

Etkinlik farklı kavramlarla yeniden düzenlenebilir. Örneğin:

• Hayvanlar ve yaşadıkları yerler
• Hayvanlar ve yavruları
• Hayvanlar ve çıkardıkları sesler
• Renk eşleştirme
• Meyve-sebze eşleştirme
• Meslekler ve araç-gereçler
• Taşıtlar ve kullanım alanları

Bu sayede aynı materyal mantığı farklı öğrenme hedefleri için de kullanılabilir.

Sonuç

Hayvanlar Ne Yer? etkinliği, özel eğitimde hem kavram öğretimini hem de ince motor becerileri destekleyen kullanışlı bir materyaldir. Öğrenciler bu etkinlikte hayvanları tanıma, uygun besinle eşleştirme, mandal kullanma ve yönerge takip etme gibi birçok beceriyi birlikte çalışabilir.

Materyalin öğrencinin bireysel özelliklerine göre uyarlanması, etkinliğin daha etkili ve erişilebilir olmasını sağlar. Özellikle ortopedik yetersizliği olan öğrenciler için mandal boyutu, materyalin konumu ve yardım düzeyi dikkatle planlanmalıdır.

Diğer özel eğitim etkinlikleri için buraya tıklayınız.

Özel Eğitim Etkinlikleri | Hayvanlar Ne Yer Etkinliği yazısı ilk önce Özel Eğitim Defteri üzerinde ortaya çıktı.